Katwijk aan Zee, Vredeskerk
Het J.H.H. Bätzorgel in de Vredeskerk te Katwijk aan Zee.
Het orgel van de Vredeskerk
is gemaakt door de beroemde orgelmaker Johann Heinrich Hartmann Bätz in
het jaar 1765. Hij maakte o.a. het orgel voor de
Evangelisch Luterse Kerk te ‘s-Gravenhage.
Oorspronkelijk maakte Bätz het orgel van de Vredeskerk voor de eerste
Doopsgezinde Kerk in Nederland te Utrecht.
In 1869 werd het orgel door de Hervormde Gemeente te Katwijk aangekocht
voor de Oude Kerk aan de Boulevard. Slechts 17 jaar deed het orgel dienst
in de Oude Kerk, want in het jaar 1886 werd het orgel verkocht aan de
Gereformeerde Kerk te Katwijk aan Zee, waar het sinds 1905 functioneert in
de huidige Vredeskerk.
In 1933 besloot men tot een algehele restauratie. Hierbij verdwenen enige registers en het orgel werd uitgebreid met lieflijke stemmen zoals Vox Celesta en Gamba. Tot in 1979 functioneerde het orgel in deze samenstelling.
De dissertatie “De orgelmaker Bätz” van Dr. Gert Oost verstrekte de naam van de orgelmaker, die tot 1977 onbekend was gebleven.
Vanwege
het historisch belang van de nog aanwezige orgelkas, ornamenten en het
merendeel van het pijpwerk, plaatste Monumentenzorg het instrument op de
lijst van de te restaureren orgels. Inmiddels werden de oorspronkelijke
klavieren en pedaal aangetroffen in de kelder van het Raadhuis te Katwijk.
De onthulling van de monumentale waarde van het orgel viel samen met het
besluit de Vredeskerk te renoveren.
Mede hierdoor werd besloten het orgel in zijn oude staat terug te brengen.
Een en ander geschiedde met medewerking van de Rijksoverheid, de Gemeente
Katwijk en de Kerkelijke Gemeente, die als eerstverantwoordelijke de
hoogste lasten droeg.
De restauratie werd vanaf 1979 tot 1982 uitgevoerd door orgelmaker A.H. de
Graaf te Leusden.Als adviseur namens Monumentenzorg trad op de heer K.R.
Bolt te Haarlem en de heer O.B. Wiersma.
Namens de Gereformeerde Kerk te Katwijk aan Zee
functioneerde de restauratiecommissie te weten, de heer J.Slootweg , Mevr.
M.S.den Hollander-konijnendijk en als adviseur de organist Rob van
Efferink.Tijdens de restauratie heeft men in de pedaalkas een uitsparing
gemaakt om op een later tijdstip een Fagot 16 voet te plaatsen.
Gezien het opmerkelijke resultaat van deze
restauratie kreeg het Bätzorgel vanaf 1982 landelijke bekendheid.
De N.C.R.V. zond reeds twee orgelconcerten uit in de dinsdagavond serie.
Een uitgebreide serie orgelconcerten door landelijke bekende organisten is
tot heden zeer geslaagd.
De akoestiek van de kerk is na de restauratie sterk verbeterd. Na afloop
van een concert drukte Jan J. v. d. Berg, organist van de Nieuwe Kerk te
Delft, zich aldus uit: “Het is een parel onder de kleine orgels”.
Onder advies van de heer K.R. Bolt te Haarlem plaatste A.H. de Graaf te
Leusden in Januari 1988 het Fagotregister 16vt op het pedaal naar
maatvoering van het Fagotregister van het Christian Müller orgel in de
Waalse Kerk te Amsterdam. Het nieuwe register betekent een verrijking van
het volle werk en een vergroting van de registratie mogelijkheden.
Na 1988 heeft de Bätzcommissie jaarlijks een twaalftal concerten
georganiseerd dus ca. 240 concerten tot
heden.
Uitgebreide historische informatie vindt U in de hal aan de prikborden en
informatietafel. En op
www.batzorgel.tk
vindt u ook nog andere informatie.
Organist Rob van Efferink
Leden
Bätzcommissie:
Voorz. Rob van Efferink
Secr. René van Duyvenbode
Algem. Jaap Star
