Leeuwarden, H. Bonifatius
Foto's: Siegfried Derks
(uit kerkgidsje) Geschiedenis van het grote orgel. In de tijd nadat de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland hersteld was werden er veel kerken gebouwd. De architecten van deze tijd bouwden in de stijl van de oude glorietijd van het katholicisme; de gotiek. Ook onze Bonifatiuskerk behoort tot deze stroming. Deze neo-gotische kerken werden in rap tempo gebouwd. Als sluitstuk op de balans stond het orgel. Veelal verhuisde het orgel van de voormalige schuilkerk mee naar het nieuwe onderkomen. Ook in de Bonifatius stond tot van 1884 tot 1899 een ouder orgel. Het weigerde tijdens diensten regelmatig dienst. In 1899 kwam er dan eindelijk een goed orgel. De firma Adema uit Leeuwarden bouwde het orgel, en de bouwer Sybrandus Adema is hier 50 jaar organist geweest. Hij bespeelde zijn eigen orgel tot aan zijn dood. De firma Adema leverde orgels voor o.a Irnsum en Franeker. De Hollandse tak van Adema in Hillegom bouwde ambachtelijke orgels naar het Frans model zoals Cavaille-Coll die bouwde. Deze orgels waren romantisch en geschikt voor symfonische muziek. Kenmerkend zijn de diep klinkende grondstemmen en de heldere tongwerken(trompetten). Het Leeuwarder tak van de firma Adema bestaat niet meer, maar de vestiging in Hillegom is nog steeds in bedrijf. In 1942 werd het Adema-orgel vervangen door het instrument dat nu nog steeds in het oksaal staat. Ondanks het hergebruik van het oude pijpwerk, betekende dit het einde van het laatste originele Adema-orgel in Leeuwarden. Het nieuwe orgel bezat veel pijpwerk dat niet meer ambachtelijk was gemaakt. Het orgel werkte met het electro-pneumatische systeem. In 1942 zeer modern, goedkoop en geschikt voor de koorpraktijk! In deze tijd is het onderhoudsgevoelig, onderhevig aan slijtage, onverklaarbare storingen en uitdroging. Van de glorietijd van het Adema-orgel is niet veel meer over.
Beknopte informatie: -(1899)orgel gebouwd door Adema Leeuwarden.(bouwer Sybrandus Adema tot 1939 organist geweest op eigen orgel) -(1942)uitgebreid en in nieuwe kast geplaatst. -(1942)balgen en pijpwerk herplaatst. Elektropneumatische tractuur toegepast. -(1942)uitbreiding door Verschueren te Heythuisen. Adema pijpwerk opnieuw geintoneerd, 'expressions'afgezaagd. Van f3 tot g3 bijgemaakt. -sinds jaren 90 in onbruik geraakt. Huidige staat: redelijk,krijgt jaarlijkse stembeurt. -mogelijk Adema pijpwerk in toekomstig nieuw orgel hergebruiken. -oorspronkelijk romantische orgel volgens Adema concept zoals in het Noorden gebruikelijk(firma Adema Leeuwarden- 2 klavieren met aangehangen pedaal) -na uitbreiding een neo-barok orgel met een romantisch hart. De dispositie:
man I bourdon 16’ Adema prestant 8’ Adema in front wilgenpijp 8’ Adema(saliconaal) roerfluit 8’ Adema octaaf 4’ Adema fluit 4’ Vers. kwint 2 2/3’ Adema octaaf 2’ Adema mixtuur III-V Vers. cornet II-V Vers./Adema trompet 8’ Adema(uit pijpfabriek Duitsland)	man II(in zwelkast) quintadeen 16’ Vers. gamba 8’ Adema zweving 8’ Adema vanaf c holpijp 8’ Adema prestant 4’ Adema dwarsfluit 4' Adema(flute harm.) fluit 2’ Adema kwint 2 2/3’ Adema terts 1 2/3’ Vers. cimbel III Vers. solotrompet 8’ Vers. schalmei 4’ Vers. tremulant	pedaal: prestant 16’ Vers. in front subbas 16’ Vers. octaafbas 8’ transm. subbas 8’ transm. kwintbas 5 2/3’ transm. prestantbas 4’ vers. in front. bazuin 16’ C-c0 houten stevels en koppen, mogelijk Maarschalkerweerd.	Koppels en speelhulpen: P+ I , P+II, I+II I+II 4’, I+II 16’ Man II af Man II 16’ Gen.cresendo 1 vrije combinatie. PP-P-MF-F-TT aut.piano pedaal Tongwerken af handreg. af oplossers. elektropneumatische kegelladen.
Meer info over kerk en stichting: www.stichtingbonifatiustoren.nl
Home Terug naar vorige pagina / to last page / Zurück