Leeuwarden, H. Bonifatius

   
   

   
   

   
   

foto: Marcel Pelt

   

   
   

   

Foto's: Siegfried Derks

   
(uit kerkgidsje)
Geschiedenis van het grote orgel.

In de tijd nadat de bisschoppelijke hiλrarchie in Nederland hersteld was werden er veel kerken gebouwd.
De architecten van deze tijd bouwden in de stijl van de oude glorietijd van het katholicisme; de gotiek.
Ook onze Bonifatiuskerk behoort tot deze stroming. Deze neo-gotische kerken werden in rap tempo gebouwd.
Als sluitstuk op de balans stond het orgel. Veelal verhuisde het orgel van de voormalige schuilkerk mee
naar het nieuwe onderkomen. Ook in de Bonifatius stond tot van 1884 tot 1899 een ouder orgel. Het weigerde
tijdens diensten regelmatig dienst. In 1899 kwam er dan eindelijk een goed orgel. De firma Adema uit Leeuwarden
bouwde het orgel, en de bouwer Sybrandus Adema is hier 50 jaar organist geweest. Hij bespeelde zijn eigen
orgel tot aan zijn dood.
De firma Adema leverde orgels voor o.a Irnsum en Franeker. De Hollandse tak van Adema in Hillegom
bouwde ambachtelijke orgels naar het Frans model zoals Cavaille-Coll die bouwde. Deze orgels waren
romantisch en geschikt voor symfonische muziek. Kenmerkend zijn de diep klinkende grondstemmen en de
heldere tongwerken(trompetten).
Het Leeuwarder tak van de firma Adema bestaat niet meer, maar de vestiging in Hillegom is nog steeds
in bedrijf.
In 1942 werd het Adema-orgel vervangen door het instrument dat nu nog steeds in het oksaal staat.
Ondanks het hergebruik van het oude pijpwerk, betekende dit het einde van het laatste originele
Adema-orgel in Leeuwarden.
Het nieuwe orgel bezat veel pijpwerk dat niet meer ambachtelijk was gemaakt. Het orgel werkte met
het electro-pneumatische systeem. In 1942 zeer modern, goedkoop en geschikt voor de koorpraktijk!
In deze tijd is het onderhoudsgevoelig, onderhevig aan slijtage, onverklaarbare storingen en uitdroging.
Van de glorietijd van het Adema-orgel is niet veel meer over.

Beknopte informatie:

-(1899)orgel gebouwd door Adema Leeuwarden.(bouwer Sybrandus Adema tot 1939 organist geweest op eigen orgel)
-(1942)uitgebreid en in nieuwe kast geplaatst.
-(1942)balgen en pijpwerk herplaatst. Elektropneumatische tractuur toegepast.
-(1942)uitbreiding door Verschueren te Heythuisen. Adema pijpwerk opnieuw geintoneerd, 'expressions'afgezaagd. Van f3 tot g3 bijgemaakt.
-sinds jaren 90 in onbruik geraakt. Huidige staat: redelijk,krijgt jaarlijkse stembeurt.
-mogelijk Adema pijpwerk in toekomstig nieuw orgel hergebruiken.
-oorspronkelijk romantische orgel volgens Adema concept zoals in het Noorden gebruikelijk(firma Adema Leeuwarden- 2 klavieren met aangehangen pedaal)
-na uitbreiding een neo-barok orgel met een romantisch hart. De dispositie:
man I

bourdon 16’ Adema
prestant 8’ Adema in front
wilgenpijp 8’ Adema(saliconaal)
roerfluit 8’ Adema
octaaf 4’ Adema
fluit 4’ Vers.
kwint 2 2/3’ Adema
octaaf 2’ Adema
mixtuur III-V Vers.
cornet II-V Vers./Adema
trompet 8’ Adema(uit pijpfabriek Duitsland)
man II(in zwelkast)

quintadeen 16’ Vers.
gamba 8’ Adema
zweving 8’ Adema vanaf c
holpijp 8’ Adema
prestant 4’ Adema
dwarsfluit 4' Adema(flute harm.)
fluit 2’ Adema
kwint 2 2/3’ Adema
terts 1 2/3’ Vers.
cimbel III Vers.
solotrompet 8’ Vers.
schalmei 4’ Vers.
tremulant
pedaal:

prestant 16’ Vers. in front
subbas 16’ Vers.
octaafbas 8’ transm.
subbas 8’ transm.
kwintbas 5 2/3’ transm.
prestantbas 4’ vers. in front.
bazuin 16’ C-c0 houten stevels en koppen, mogelijk Maarschalkerweerd.
Koppels en speelhulpen:

P+ I , P+II, I+II
I+II 4’, I+II 16’
Man II af
Man II 16’
Gen.cresendo
1 vrije combinatie.
PP-P-MF-F-TT
aut.piano pedaal
Tongwerken af
handreg. af
oplossers.

elektropneumatische kegelladen.
   
 

Meer info over kerk en stichting: www.stichtingbonifatiustoren.nl

 

Home
Terug naar vorige pagina / to last page / Zurόck