Loppersum, Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt

   
   

Het Fonteijn en Gaal orgel in de Geref. Kerk (vrijgem) te Loppersum.

Het orgel in deze kerk werd in oorsprong gebouwd voor de gereformeerde Regenboogkerk te Tuindorp-Oostzaan ( gem. Amsterdam)
Onderstaande foto toont de oude situatie.

   

   

Foto: Maarten Oranje

   

De eerste plannen voor de bouw van dit orgel dateren van 1963. In de bewaard gebleven offerte wordt gesproken over het opnieuw gebruiken van pijpmateriaal uit het oude orgel. Nadere gegevens van dit oude orgel ontbreken tot nu toe. Wel werd in de offerte genoemd welke registers opnieuw zouden worden gebruikt. Op het hoofdwerk werden de volgende stemmen uit het oude orgel opnieuw gebruikt: Quint 3v, Octaaf 2v en delen van de Schalmeij 8v. op het bovenwerk kregen de volgende stemmen uit het oude orgel opnieuw een plaats: Salicionaal 8v (is nu Viola di Gamba 8v af c, C-c comb. met Bourdon 8v), Bourdon 8v, Fugara 4v, Fluit Octaviant 4v en de Sesquialter II (uit de oude Cornet samengesteld. Ook de windmotor verhuisde mee naar het nieuwe instrument. Het nieuw te bouwen orgel zou 19 stemmen krijgen, waarvan er 2 een transmissie waren. De omvang van de klavieren zou zijn 56 tonen (C-g’’’) en van het pedaal 30 tonen (C-f’) van het pedaal werd verder nog vermeld dat de octaaf 8v als transmissie uit de hoofdwerkprestant zou worden gemaakt, en de gedekt 8v zou worden gemaakt als transmissie van de subbas 16v waarbij de 12 kleinste pijpen afkomstig zouden zijn van een oude bourdon uit, waarschijnlijk, de voorraad van de orgelmaker.

Zo kreeg het orgel dus 2 klavieren, een vrij pedaal, 19 stemmen en verder de 3 gebruikelijke koppels en een tremulant op het bovenwerk.
Het orgel werd op 30 maart 1966 feestelijk in gebruik genomen.

In 1971 is er sprake van problemen met het functioneren van het toegepaste magnetensysteem. Nadat Fonteijn en Gaal het orgel hebben onderzocht komen zij tot de conclusie dat de huidige magneten (het zgn. nieuw Hollandse model) niet goed functioneren en vervangen moeten worden door Duitse magneten waar de firma reeds lange tijd goede ervaringen mee heeft. Deze reparatie zou de storingen volledig verhelpen.

In 1982 werden alle registerwippers vervangen. Enkele waren defect geraakt en het was niet mogelijk bijpassende te bestellen. Om de eenheid
aan de speeltafel te behouden werd er voor gekozen om alle wippers integraal te vervangen.

In 1985 ontstaat een briefwisseling tussen de orgelmakers Kaat en Tijhuis, die inmiddels het bedrijf van Fonteijn en Gaal hebben overgenomen, en de gereformeerde kerk. In deze briefwisseling komt naar voren dat men niet tevreden is met de orgelklank. Ze wordt als scherp en schel omschreven. De orgelmaker stelt voor om het orgel volledig te herintoneren waarbij de voetopeningen en opsneden na zullen worden gezien. Verder stellen zij voor om e dispositie te wijzigen. De Scherp III van het bovenwerk zou worden ingeruild tegen een Dulciaan 8v uit voorraad van de orgelmakers.

Op 8 september 1986 wordt de opdracht aan Kaat en Tijhuis gegeven tot herintonatie en dispositiewijziging welke door de orgelmakers in 1987 is uitgevoerd.
April 2002 werd het orgel verkocht aan de gereformeerde kerk vrijgemaakt te Loppersum.
Daar werd het geplaatst in de maand juni van hetzelfde jaar. Onderstaande foto's tonen de nieuwe situatie.

   

   
   

   
 

Foto's orgel in Loppersum: Maarten Oranje © 2006 / 2009

   

Orgelmaker Maarten Oranje uit Kampen coördineerde de démontage en de opbouw.
Hij had van 1965 tot 1975 bij  Fonteijn & Gaal gewerkt als stemmer en monteur van de electro-pneumatische orgels.
De ingebruikname in Amsterdam-Tuindorp-Oostzaan had hij ook  bijgewoond.
Door zijn ruime ervaring als intonateur  kon hij het hele orgel klanktechnisch aanpassen voor de kerk in Loppersum.
Mede dankzij de vele helpende handen in deze gemeente konden de kosten rond de aanschaf zeer laag gehouden worden.
Bij de démontage in Tuindorp bleek dat de volgende
dispositiewijzigingen ook hadden plaatsgevonden, maar nog niet waren beschreven: de Salicionaal 8v bleek te zijn vervangen door een Viola di Gamba 8v vanaf c en de Dulciaan 8v bleek te zijn verruild voor een Regaal 8v. De schalbekers van dit tongwerk zijn gemaakt van roodkoperen waterleidingbuis. De doorsnede op C is gelijk aan die van g’’’ alleen repeteert de bekerlengte 2 maal.

   
Tot zover de geschiedenis van dit orgel. De huidige dispositie is als volgt:   

Hoofdwerk: (C-g3)   
Prestant  8v
Roerfluit  8v 
Octaaf 4v  
Quint 2 2/3v 
Octaaf 2v 
Mixtuur III-IV
Schalmeij 8v 
 

Windvoorziening 3 magazijnbalgen. Een grote voor het hoofdwerk, een kleinere voor het bovenwerk en een kleintje voor de pedaallade.

Bovenwerk: (C-g3)
Bourdon 8v 
Viola di Gamba 8v
Fluit Octaviant 4v
Fugara 4v
Gemshoorn 2v
Quint 1 1/3v
Sesquialter II
*Dulciaan 8v (zie n.b. onderaan)
Tremulant op het Bovenwerk


 
Pedaal: (C-f1)
Subbas 16v
Octaaf 8v
Gedekt 8v
Koraalbas 4v



3 Koppels
Voorkeuzeknop en automatisch pedaal


 
 

Winddruk: Hoofdwerk en pedaal 68 mm Wk
                 Bovenwerk                65 mm Wk
Temperatuur            Gelijkzwevend
Samenstelling vulstemmen:
Mixtuur Hoofdwerk
C         2v                    1 1/3v              1v
e0        2 2/3v              2v                    1 1/3v              1v
fx 1      4v                    2 2/3v              2v                    1 1/3v
a2        5 1/3v              4v                    2 2/3v              2v

Sesquialter Bovenwerk
C         1 1/3v              4/5v
c0        2 2/3v              1 3/5v

Foto's en info: Maarten Oranje


*: Regaal 8 vervangen. Is nu Dulciaan 8, in sept.2004 geplaatst.
   

Home
Terug naar vorige pagina / to last page / Zurück