Foto’s voor de Restauratie: Lothar D. Zickermann © 1992
Foto’s na de Restauratie: Ad Fahner © 2009
Het mechanische sleepladen-orgel in de Marienkirche aan de Marienstraße 16 te Stralsund (Mecklenburg-Vorpommern) Duitsland, is gebouwd van 1653 tot 1659 door Friedrich Stellwagen. Tijdens de bouw werd Stellwagen ernstig ziek, en hij overleed een jaar na de oplevering, in 1660. Het orgel liep in 1770 schade op door een explosie in een kruittoren. Pas in 1778 is het door Ernst Marx hersteld in oude staat, ondanks beloften van Marx om het in Silbermann-stijl te verbouwen.
Het orgel liep in 1807 opnieuw schade op tijdens de oorlog tegen de Fransen. Dit kon pas in 1828 worden hersteld, en wel door Carl August Buchholz. Hij heeft ook weinig veranderd, maar herstelde het orgel in oude staat. Het bleef nu behouden tot 1945.
Om het historische en unieke instrument te redden was het gedemonteerd en opgeslagen. Maar juist de opslagplaats werd geraakt door een bombardement. Een deel van het orgel ging hierdoor verloren. Na de oorlog werd het orgel door de firma A. Schuke te Potsdam in de jaren 1951-1959 gerestaureerd en herbouwd. De oude opbouw werd geheel gerespecteerd, waardoor het instrument nu nog voor een groot deel in dezelfde toestand verkeerde als het in 1659 was opgeleverd. Adviseur bij de werkzaamheden was Dietrich W. Prost, organist van de kerk van 1951 tot 1993.
In 1972 reconstrueerde Carl Giesecke de tongwerken in opdracht van Alexander Schuke. Het orgel is in de jaren 2004-2008 grondig gerestaureerd door Kristian Wegscheider in samenwerking met Hans van Rossum en Gunter Böhme. Op 28 september 2008 is het instrument weer in gebruik genomen.
Het orgel heeft circa 3500 pijpen, 51 stemmen, 3 manualen en een vrij pedaal. De toonhoogte is a’ = 462 Hz. De stemmingstemperatuur is middentoon. De orgelkas is meer dan 20 meter hoog.
Huidige dispositie:
HAUPTWERK (CD – c3) 48 TOETSEN: Principall 16′, Bordun 16′, Octava 8′, Spitz Flött 8′, Hollquinta 5 1/3′, Super Octav 4′, Holl Flöt 4′, Flachflött 2′, Rauschpfeiffe 2-4 fach, Mixtur 6-10 fach, Scharffs 4-6 fach, Gross Trommet 16′.
RÜCKPOSITIV (CD – c3) 48 TOETSEN: Gross Quintadeen 16′, Principall 8′, Gedact 8′, Quintadeen 8′, Octava 4′, Dultz Flött 4′, Feltpfeiffe 2′, Sifflitt 1 1/3′, Sesquialtra 2 fach, Scharffs 6-10 fach, Zimbell 3 fach, Dulcian 16′, Trechter Regal 8′, Super Regal 4′.
OBERPOSITIV (CD – c3) 48 TOETSEN: Principall 8′, Holflött 8′, Gross Plockflött 8′, Octava 4′, Klein Quintadeen 4′, Nasatt 2 2/3′, Gemshoren 2′, Scharffs 4-7 fach, Trommet 8′, Krumhoren 8′, Schalmey 4′.
PEDALWERK (CD – f1) 29 TOETSEN: Grossprincipall 32′ (F-f’), Principall 16′, Gedact Untersatz 16′, Octaven 8′, Spitzflött 8′, Superoctav 4′, Nachthoren 4′, Feltpfeiffe 2′, Mixtur 4 fach, Posaune 16′, Trommet 8′, Dulcian 8′, Schallmey 4′, Cornet 2′.
OVERIGE REGISTERS: Tromell, Vogelgeschrei, Zimbelstern, Glocklein.
KOPPELINGEN: Hauptwerk – Oberpositiv – schuifkoppel.
SPEELHULPEN: Tremulant.
Dispositie mogelijk voor de restauratie door Schuke:
HAUPTWERK: Prinzipal 16′, Bordun 16′, Oktave 8′, Spitzflöte 8′, Hohlquinte 5 1/3′, Oktave 4′, Hohlflöte 4′, Superoktave 2′, Flachflöte 2′, Mixtur 6-10 fach, Rauschpfeife 2-4 fach, Scharf 4-6 fach, Trompete 8′.
RÜCKPOSITIV: Quintaden 16′, Prinzipal 8′, Gedeckt 8′, Quintaden 8′, Oktave 4′, Flûte Douce 4′, Feldpfeife 2′, Sifflet 1 1/3′, Sesquialter 2 fach, Scharf 6-8 fach, Klingend Zimbel 3 fach, Dulzian 16′, Trichterregal 8′, Regal 4′.
OBERWERK: Prinzipal 8′, Hohlflöte 8′, Oktave 4′, Blockflöte 4′, Quintadena 4′, Nasard 2 2/3′, Gemshorn 2′, Scharf 4-6 fach, Trompete 8′, Krummhorn 8′, Schalmey 4′.
PEDAL: Prinzipal 32′ (vanaf F), Prinzipal 16′, Untersatz 16′, Oktave 8′, Spillpfeife 8′, Superoktave 4′, Nachthorn 4′, Feldpfeife 2′, Mixtur 4-6 fach, Posaune 16′, Trompete 8′, Dulzian 8′, Schalmei 4′, Kornett 2′.
Dispositie voor 2004:
HAUPTWERK: Prinzipal 16′, Bordun 16′, Oktave 8′, Hohlflöte 8′, Oktave 4′, Hohlflöte 4′, Quintaden 4′, Quinte 2 2/3′, Superoktave 2′, Mixtur 6-10 fach, Scharf 4-6 fach, Trompete 8′.
RÜCKPOSITIV: Quintaden 16′, Prinzipal 8′, Gedeckt 8′, Quintaden 8′, Oktave 4′, Flûte Douce 4′, Feldpfeife 2′, Sifflet 1 1/3′, Sesquialter 2 fach, Scharf 6-10 fach, Klingend Zimbel 3 fach, Dulzian 16′, Trichterregal 8′, Knopfregal 8′.
OBERWERK: Prinzipal 8′, Spitzflöte 8′, Oktave 4′, Blockflöte 4′, Nasard 2 2/3′, Gemshorn 2′, Setor 1′, Scharf 4-6 fach, Trompete 8′, Krummhorn 8′, Schalmey 4′.
PEDALWERK: Prinzipal 32′, Prinzipal 16′, Untersatz 16′, Oktave 8′, Spillpfeife 8′, Superoktave 4′, Nachthorn 4′, Feldpfeife 2′, Mixtur 4-6 fach, Posaune 16′, Trompete 8′, Dulzian 8′, Schalmei 4′, Kornett 2′.
KOPPELINGEN: Hauptwerk – Rückpositiv, Hauptwerk – Oberwerk-schuifkoppel, Pedal – Hauptwerk.
SPEELHULPEN: Sperrventile voor alle werken, Tremulant, Trommel, Vogelgeschrei, Zimbelstern.