Alkmaar, Remonstrantse Kerk

Foto’s: Jan Zwart © 2007
Info: Frank van Wijk

Historie en beschrijving van het Strumphler-orgel van de Remonstrantse Kerk
In 1788 werd er een overeenkomst gesloten met Dirk Johan Baars (een maker van huisorgels uit Amsterdam). Op de lijst onder het (loze) onderfront is dit jaartal nog steeds te zien. De rekeningen van de kerkmeesters maken gewag van het maken van ‘een nieuw positief’. Reeds vier jaar later kreeg Johannes Strumphler uit Amsterdam de opdracht om een nieuw orgel te vervaardigen. Wellicht dat de kwaliteit van het werk van Baars te wensen overliet. Strumphler daarentegen had een uitstekende reputatie als bouwer van huisorgels. In 1792 voltooide hij voor 1725 gulden een nieuw éénklaviers orgel met tien registers.

Latere wijzigingen aan het instrument
In 1908 werd het orgel radicaal vernieuwd door Jos Vermeulen Orgelbouw (Alkmaar). Het instrument werd voorzien van pneumatische tractuur en de dispositie werd sterk gewijzigd: de Trompet, Quint, Mixtuur en Sexquialter werden vervangen door zachte 8-voets registers, zoals een Gamba en Voix Célèste. Tevens werd de orgelkas dieper gemaakt. Merkwaardigerwijs bleven de drie originele spaanbalgen (die buiten gebruik gesteld werden) bewaard. Na de kerkrestauratie (1964) werden orgelrestauratieplannen gemaakt. Vermeulen Orgelbouw herstelde het orgel en leverde een nieuwe Mixtuur, Sexquialter en Dulciaan. De tractuur bleef echter pneumatisch.

1995 / Restauratie door Flentrop Orgelbouw
Met deze restauratie, waarbij Jan Jongepier als adviseur optrad, werd het Strumphler-concept hersteld. De orgelkas herkreeg zijn oorspronkelijke diepte en de drie originele spaanbalgen werden weer aangesloten. De klaviatuur werd gereconstrueerd naar het Strumphler-orgel te Noordeinde en ook de tractuur en dispositie werden gereconstrueerd. Een gelukkige omstandigheid was het feit dat een 18e-eeuwse windlade uit de voorraad van Flentrop Orgelbouw kon worden benut, die qua maatvoering zeer goed in de orgelkas paste.

©Frank van Wijk, Bergen NH, April/Mei 2000
Informatie afkomstig van de website www.alkmaarorgelstad.nl

Dispositie

Prestant 8 S
Bourdon 16 (discant) S
Holpijp 8 S
Octaaf 4 S
Fluit 4 S
Quint 3
Octaaf 2 S
Mixtuur II-III
Sexquialter II (discant)
Tremulant