Burgh, Hervormde Kerk

Foto: met dank aan

Ad van der Graaff
Kerkrentmeester Burgh (Zeeland)
DE DRIE ORGELS VAN BURGH

1. Het 1ste orgel van Burgh daterend uit 1905 ging bij de grote brand van September 1924 volledig verloren.
2. Na de Brand van 1924 werd door de Burghse Kerkvoogdij een zgn. Dekker-orgel gefabriceerd in Goes, aangekocht van de Christelijk Gereformeerde Kerk in Zierikzee. De koopsom bedroeg Fl. 2.250,-. Het Dekker-orgel was in 1911 door Chr. Ger. Kerk voor het eerst in gebruik genomen, de totale kosten waren toen Fl. 2.000,-. De speeltafel was aan de zijkant van de kas geplaatst. Voor meer info www.cgkzierikzee.nl/kerkwijzer. De dispositie van dit orgel:
MANUAAL (C-f3)
Bourdon 16′
Prestant 8′
Holpijp 8′
Viola di gamba 8′ (C-B Holpijp)
Prestant 4′
Flute dolce 4′
Octaaf 2′
Cornet 3 st. (disc.)
Trompet 8′
PEDAAL (C-d1), aangehangen
Octaafkoppel op het Manuaal
3 vaste combinaties

Dit 2de orgel van Burgh, afkomstig dus uit Zierikzee en slechts 34 jaar oud, ging echter bij het Engelse precisie-bombardement van de Burghse kerktoren op 5 januari 1945 wederom volledig verloren. Volgens Jhr. Albert van Citters, destijds president-kerkvoogd, was het echter geen bijzonder orgel. Dat kan absoluut niet worden gezegd van het volgende (3de) in 1951 aangekochte Friese orgel.
3. Het 3de orgel van de Hervormde kerk te Burgh werd in 1794 gebouwd door de Friese orgelmaker Albertus van Gruisen sinds 1779 gevestigd
in Leeuwarden. De Rooms-katholiek A. van Gruisen bouwde orgels voor veelal Friese Ned. Hervormde kerken in o.a. Reduzum en het oudste Van Gruisen orgel dat bewaard is gebleven (1785), Sloten (1786), Sneek, Doopsgezinde Kerk (1786), Heerenveen (1790) later verkocht naar Assen en nu buiten gebruik, Hichtum (1795), Jorwert (1799), Marssum (1803), Oosternieland (1805) en Dokkum 1808 (RK Kerk!). In de 1ste helft van de 19de eeuw tot 1846 toen het bedrijf verkocht werd, plaatste of vernieuwde het orgelbedrijf A. van Gruisen en Zn. orgels o.a. in
Hallum (1811) dat het grootste Van Gruisen-orgel in Friesland is, Kampen (1821), Oosthem (1838), Kollum en Nijland (1841).
Het Van Gruisen-orgel van 1794 was oorspronkelijk bestemd voor de 13de eeuwse Kerk van de Hervormde Gemeente te Ee (bij Dokkum) in Noordoost Friesland. Het Van Gruisen-orgel gebouwd voor een som van 400 Carolinghse guldens, werd geschonken door Mw. Eelkje Reinders. Een van de originele orgelpijpen (trompet) en de lambrizering van het Gruisen-orgel rond 1794 gemaakt door de locale timmerman is nog aanwezig in de kerk te Ee. Meer informatie op over Ee te vinden op www.dorp-ee.nl.
Nadat in 1922 de Kerkvoogdij van Ee besloten had een nieuw orgel te bestellen bij de Firma Dekker in Goes, verhuisde het laat 18de eeuwse
Van Gruisenorgel voor de som van Fl. 700,- naar het nieuwe gebouw van de Hervormde Evangelisatie te Klazienaveen-Noord, de Veenkerk. Plaatsing en vervoer van Friesland naar Drente kostte toen Fl. 500,-. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog in 1945 werd het Van Gruisen-orgel tijdens Engelse artillerie-beschietingen beschadigd door granaatscherven.
(Voor meer info Klazienaveen-Nd op www.orgelsindrenthe.nl).
Nadat de Herv. Gemeente in Klazienaveen-Noord besloten had het beschadigde Van Gruisen-orgel niet voor Fl. 3.500 tot Fl. 4.000 te laten restaureren, werd een nieuw orgel besteld in Utrecht bij van Vulpen. In 1951 werd het Van Gruisen-orgel door bemiddeling van de toenmalige Burghse President-Kerkvoogd Jhr. Albert van Citters voor Fl. 7.450,- aangekocht door de Hervormde Gemeente van Burgh. Restauraties
volgden in 1951 en 1982, de laatste door de Firma Verschueren onder adviseurschap van Dhr. Klaas Bolt.

De dispositie:
MANUAAL (C-f3)
Prestant 8′ aangehangen.
Bourdon 8′
Octaaf 4′
Fluit d’amour 4′
Quint 3′
Superoctaaf 2′
Woudfluit 2′
Cornet 4 st.
Sesquialter 2 st. (doorlopend)
Mixtuur 3-4 st.
Trompet 8′ bas/disc.
PEDAAL (C-d1), aangehangen
Tremulant, afsluiting, ventiel, pedaalkoppel.
4 originele spaanbalgen.
Samenstelling Mixtuur:
C : 1′, 2/3′, 1/2′
c0: 2′, 1 1/3′. 1′
c1: 4′, 3′, 2′, 1 1/3′
c3: 4′, 3′, 2′, 2′
Samenstelling Sesquialter:
C : 1 1/3′ 4/5′
c1: 2 2/3′ 1 3/5′
Samenstelling Cornet:
c1: 8′, 4′, 3′, 2′

Opvallend is het ontbreken van een tertskoor in de Cornet.