Gramsbergen, Boomhofkerk

Foto’s: Michiel van ’t Einde & ME © 2013

Het door L. van Dam & |Zonen gebouwde mechanische sleepladen-orgel van de Hervormde Kerk te Gramsbergen (Overijssel) is in gebruik genomen op 31 oktober 1898. Bij de oplevering was er nog een open plaats op de bovenwerklade voor een tongwerk 8′ (waarschijnlijk een Clarinet). Het pedaal was aangehangen. De firma P. van Dam restaureerde het orgel in 1939/1940. Er is bij deze restauratie niets gewijzigd, ondanks voorstellen voor een pneumatische pedaallade met een Subbas 16′ en een Cello 8′.. Pas na de Tweede Wereldoorlog is de windvoorziening elektrisch gemaakt: in 1949. De orgeltrapper, J. van der Haar, was op dat moment al vanaf 1898 in functie. In 1950 is een belletje aangelegd, waardoor de organist vanuit de consistorie kon worden geattendeerd op de komst van de kerkenraad en de predikant. De firma Leeflang stelde in 1962 voor om het orgel grondig te reviseren en de dispositie van het instrument om te bouwen. De plannen zijn gelukkig niet uitgevoerd, daar anders veel van het oorspronkelijk pijpwerk verloren was gegaan. Pas in 1971 startte Leeflang met een restauratie. De kerkenraad had Klaas Bolt als adviseur in de arm genomen. In december 1971 was de restauratie voltooid. Het betrof vooral een restauratie van het pijpwerk, de windvoorziening en de windladen. Ook is een Flageolet 1′ geplaatst op de open plaats op het Bovenwerk. Klaas Bolt constateerde dat de Trompet van het Hoofdwerk niet uit 1898 is, maar later moet zijn vervangen. Mogelijk is dat gebeurd in 1940. Rond 1985 is een tweedehands windlade met pijpwerk voor een Subbas 16′ en een Gedekt 8′ gekocht, en middels een electrische verbinding is hiermee een vrij pedaal aangelegd. Het orgel bleef hierdoor verder ongewijzigd. Dit functioneerde redelijk. Omdat echter ook de tractuur nodig gerestaureerd moest worden (dat was in 1971 niet gedaan) werd vanaf 1988 samen met Jan Jongepier als adviseur gewerkt aan een restauratieplan, waarbij ook een vrij pedaal in de stijl van Van Dam zou worden aangebracht. Ook werd de Flageolet uit 1971 vervangen door een tongwerk, zoals oorspronkelijk door Van Dam bedoeld was. In 1992 was de restauratie voltooid.

Dispositie:

Hoofdwerk: C – f3 Bourdon 16′, Prestant 8′, Holpijp 8′, Violon 8′, Octaaf 4′, Roerfluit 4′, Quint 3′, Octaaf 2′, Cornet IV sterk, Trompet 8′ (B/D).
Bovenwerk: C – f3 Salicionaal 8′, Viola di Gamba 8′, Fluit Dolce 8′, Salicet 4′, Gemshoorn 2′, Dulciaan 8′, Tremblant – Inliggend.
Pedaal: C – f1 Subbas 16′ – 1992, Octaaf 8′ – 1992, Basson 16′ – 1992.
Couplers: Hoofdwerk – Bovenwerk, Pedaal – Hoofdwerk, Pedaal – Bovenwerk.
Accessories: Tremulant beide manualen (opliggend), Windlosser, 2 Afsluiters.