Gasselte, Hervormde Kerk

   
   

   
   
Gasselte Hervormde Kerk
Het eerste orgel was afkomstig uit de Gereformeerde Zuiderkerk te Assen, aldus de Heer Meek uit Loon. In de Harp van 1929 staat de volgende advertentie: “Te koop flink kerkorgel met zeven volle stemmen en pedaal voor kerk van 3 ŕ 400 personen”.
In zijn boek “De Geschiedenis van de kerk van Gasselte” vermeld Jan Kroezenga dat in 1929 een orgel werd geplaatst door de Firma Spiering uit Dordrecht voor een bedrag van f 1000,-. Dit orgel dateert oorspronkelijk uit 1840 en stond dus waarschijnlijk in Assen.
Het pijpwerk was niet homogeen van samenstelling en ook de staat van de windlade liet te wensen over.
De dispositie was toen:
Prestant 8’
Holpijp 8’
Gamba 8’
Celeste 8’
Octaaf 4’
Fluit 4’
Gemshoorn 2’
Pedaal: C - d' Aangehangen.
   
   

   
   
In 1963 is de kerk gerestaureerd. Over het orgel schrijft Jan Kroezenga in zijn boek: “enkele dode stemmen werden door pijpen weer tot spreken gebracht”. De toestand is echter van dien aard dat de toenmalige orgeladviseur schrijft: “dat dit instrument nooit geheel zonder feilen zal zijn en dat men tevreden moet zijn, als het enigermate redelijk bespeelbaar is”.
De Heer Meyer, jarenlang organist van de kerk, heeft veel energie in het orgel gestoken. Toen de heteluchtverwarming zijn verwoestend werk deed bleek in de jaren 70 dat het orgel onherstelbaar beschadigd was maar, dat pikte de Heer Meyer niet en heeft toen “zijn”orgel eigenhandig gerestaureerd zodat het nog 20 jaar mee kon. Een rapport uit 1984 stelt: “Dank zij de inzet van uw organist, die het technische gedeelte zo goed mogelijk bij houdt, functioneert het orgel nog redelijk”.
Er gingen steeds meer stemmen op om over te gaan tot de aanschaf van een nieuw orgel en de aanzet gaf ds. T. v.d. Bij door bij zijn vertrek f 100,- te schenken voor een nieuw orgel.
In 1980 werd door ds. F.Don een orgelcommissie in het leven geroepen om gelden te verwerven: veel acties, vergaderingen en bedelbrieven volgden en er werden ook diverse concerten georganiseerd. In 1995 kon men eindelijk overgaan tot aanschaf van een nieuw orgel. De Stichting Orgelfonds Gasselte nam de verantwoordelijkheden over. De orgelcommissie, geadviseerd door Stef Tuinstra, sprak de voorkeur uit voor het plaatsen van een historisch orgel. De keus viel op een Scheuer-orgel, gebouwd in 1839 door de Drents-Duitse orgelbouwer Christoff Scheuer (1776-1854). Oorspronkelijk was dit orgel gebouwd voor een kerk in het Friese Woudsend. Het had 18 stemmen verdeeld over twee klavieren en pedaal. Tot 1938 vond normaal onderhoud plaats, maar het instrument was wel aan restauratie toe, wat niet gebeurde. Het hoofdwerk werd verkocht naar Kollumerpomp en het bovenwerk naar Himrik. In 1978 kocht men in Kollumerpomp een nieuw orgel, zodat het Scheuer–orgel zijn functie verloor. Het hoofdwerk werd opgeslagen bij de orgelbouwers Bakker en Timmenga te Leeuwarden, met uitzondering van de Bourdon 16’, die in het nieuwe orgel in Kollumerpomp werd ingepast.
   
   

   
   
Dit opgeslagen pijpwerk bleek uitermate geschikt te zijn voor de kerk in Gasselte. Men besloot het orgel in twee fases te realiseren. In de eerste fase zou met achter het oude Spieringfront een gedeelte van het Scheuer-orgel plaatsen. Deze fase vond plaats in 1995. De dispositie werd:

Prestant 8’ Pedaal: C – d’
Holpijp 8’ Aangehangen.
Octaaf 4’
Fluit 4’
Quint 3’
Octaaf 2’

Dit orgel werd op 7 juli 1995 feestelijk in gebruik genomen met een bespeling door de vier plaatselijke organisten en de adviseur, Stef Tuinstra.

In de tweede fase werd het oude orgelfront vervangen door een geheel nieuwe kas in de Scheuer-stijl. Deze is door de Gasselter schilder Woering in licht eiken geverfd. De originele Bourdon 16’ werd, in overleg met het Kerkbestuur van Kollumerpomp aldaar, vervangen door een replica, zodat het origineel in Gasselte kon worden geplaatst. De Trompet 8’ en de Mixtuur lV werden toegevoegd. Het orgel is nu zowel in- als uitwendig compleet en het oude hoofdwerk heeft weer zijn oorspronkelijke dispositie:
   
   

   
   

Foto's: Harm Timmer

   
Prestant 8’
Bourdon 16’
Holpijp 8’
Octaaf 4’
Quint 3’
Fluit 4’
Octaaf 2’
Mixtuur lV
Trompet 8’
Pedaal : C – d’Aangehangen.

De Stichting Orgelfonds Gasselte is tot op heden nog steeds erg actief en er worden regelmatig
Culturele activiteiten rond het mooie orgel georganiseerd.

Bronnen:
Johann Christoff Scheuer (1776 – 1854) Het einde van een Zwolse orgelmakerij. H.C.J.Wullink
Kerken in Drenthe – drs M.R.Hilbrandie-Meijer.
Artikel in de Schakel van 29 november 1995.
Het Orgel 1995 blz. 320
Artkel van Aafke Huizing uit Gasselte namens de Stichting Orgelfonds Gasselte.
Uit het Archief van de Kerkvoogdij van de Hervormde Gemeente te Gasselte.
Korte Metten – Nieuwsbrief Stichting Drents-Overijsselse Kerken

Artikel van Harm Timmer – organist te Gasselte
   

Home
Terug naar vorige pagina / to last page / Zurück