Sas van Gent, Nederland (Zeeland) – Kerk van de Heilige Maria Hemelvaart

Foto’s: Dick Sanderman © 2003
Info: © M. Erpelinck

Toen in 1892 de Cuyperskerk werd gebouwd, verhuisde het in 1797 van het klooster de Groene Briel in Gent aangekochte mechanische orgel mee. Het was vanaf het begin onderhouden door de beroemde orgelbouwersfamilie van Peteghem uit Gent. In 1926 was het zo slecht, dat men besloot tot de aanschaf van een nieuwe pneumatisch orgel. Adviseur was Caecilianus Huygens, franciscaan, directeur van de Kerkmuziekschool in Utrecht. Hij beval Bern. Pels uit Alkmaar als bouwer aan. Huygens ontwierp het front. De orgelkas kon in Sas van Gent gemaakt worden. Op 27 mei 1927 werd het contract voor de bouw gesloten. Het orgel kostte 7.375 gulden. Emile de Groote, organist van de St. Baafs-kathedraal in Gent, gaf op zondag 12 februari 1928 het eerste concert. Tot 1965 deed het orgel dienst. Toen werd het stilgelegd. In 1983 probeerden
enkele parochianen het orgel weer speelklaar te maken. Dat lukte en op 25 september 1983 gaf Arie Karreman uit Terneuzen een feestelijk concert. In november 1985 nam ing. S.P. van Sterkenburg het initiatief tot een grondige restauratie en uitbreiding van het orgel. Middels de eenmalige actie ‘Bedrijfsleven adopteert Orgel’ werd 38.000 gulden bijeengebracht.
In juli 1986 begon de firma Nijsse uit Oud-Sabbinge aan de restauratie en uitbreiding, welke met de plechtige overdracht op vrijdag 26 september 1986 werd voltooid. Een plaquette herinnert nog aan die restauratie. De actie ‘Zet de honderdjarige in duizendvoudig licht’, die in 1992 bij het
honderdjarig bestaan van de kerk werd gehouden, had zo’n goed resultaat, dat het trompetregister geheel vernieuwd kon worden.
In december 1993 werd onder de Sasse bedrijven de ‘eindejaarsactie Voltooiing Restauratie orgel Sas van Gent’ gehouden. Mede dankzij een ruime subsidie van het Anjerfonds Zeeland kon het orgel met twee nieuwe registers worden uitgebreid.
De familie Puylaert-Temmerman schonk in 1995 een nieuwe Koraalbas 4′. Een schenking in 1999 maakte het mogelijk een Basson 16′ toe te voegen, waarmee het orgel zijn voltooiing heeft bereikt. Tegelijkertijd werden alle membranen vernieuwd. In 2013 is de kerk gesloten voor de eredienst. Het is niet bekend wat er met het kerkgebouw en het orgel gebeurd is.

De dispositie:

Hoofdwerk:

Bourdon 16′
Prestant 8′
Bourdon 8′
Roerfluit 8′ (1994)
Octaaf 4′
Open Fluit 4′ (1994)
Octaaf 2′ (1986)
Mixtuur 3-4 sterk (1986)
Trompet 8′ (1992)
Zwelwerk:

Viola di Gamba 8′
Vox Caelestis 8′ (vanaf c1)
Holpijp 8′
Fluit 4′
Woudfluit 2′
Cornet 2 sterk (vanaf c1) (1986)
Basson-hobo 8′
Basson 16′ (1999)
Pedaal:

Subbas 16′
Fluitbas 8′
Koraalbas 4′ (1996)
Fagot 16′ (1986)
Tremulant op bovenklavier
Koppels: P-I, P-II, I-II, I-II 16′, II 16′
Generaal crescendo; vrije combinatie
Automatisch pedaal
5 vaste combinaties (pp – p – mf – f – tutti)