München, Jesuitenkirche Sankt Michael, Hoofdorgel

Foto’s: Stefan Braun (Köln) © 2026

Voor Nederlands, zie onder Duitse tekst

Deutsch:

Eine der Vorgängerorgeln wurde 1697 durch Johann Georg Fux (D-Donauwörth) mit II / 19 P erbaut; das Gehäuse wurde von dem Jesuiten Johann Hörmann entworfen. 1896 wurde in das (dafür veränderte) Gehäuse eine neue Kegelladen-Orgel von Franz Borgias Maerz (D-München) eingebaut. Diese Orgel wurde im 2. Weltkrieg vollständig zerstört. 1966 erhielt die Kirche einen Orgelneubau von Carl Schuster (D-München) mit III / 54 P. Dieser wurde schon 1982 von Orgelbau Sandtner (D-Dillingen) wieder abgebaut, verkleinert und in D-Bonbruck (bei Landshut) wieder aufgebaut.

Die heutige Hauptorgel von Orgelbau Sandtner (D-Dillingen) stammt von 1982/83 (damals IV / 64 P); für sie wurde das Orgelgehäuse von 1697 möglichst detailgetreu rekonstruiert. Sie erhielt vollständig mechanische Trakturen. Diese Orgel wurde schon 2010/11 durch Orgelbau Rieger (A-Schwarzach) grundlegend umgebaut („Reorganisation“) und auf IV / 75 P erweitert. Sie erhielt im IV. Manual ein neues Schwellwerk im deutsch-romantischen Stil, das links neben der Orgel im 1. Joch ein neues Gehäuse erhielt. Auch auf zwei Hochdruckregister und ein weiteres 32‘-Pedalregister (Untersatz) wollte man nicht verzichten. Der Spieltisch wurde neu gebaut und erhielt eine Vielzahl von Spielhilfen wie z.B. das Rieger-Setzersystem, 4 frei programmierbare Registercrescendi, freie Manualzuordnung für Solo-Zungenregister, Sequenz-, Kopier- und Wiederholungsfunktion u.a.m. Schleifladen. Mechanische Spiel- und elektrische Registertraktur.

Nederlands:

Een van de voorgangerorgels werd in 1697 gebouwd door Johann Georg Fux (Donauwörth, Duitsland) met II / 19 P; de orgelkast werd ontworpen door de jezuïet Johann Hörmann. In 1896 werd een nieuw kegelventielorgel van Franz Borgias Maerz (München, Duitsland) in de (aangepaste) orgelkast geplaatst. Dit orgel werd volledig verwoest tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1966 ontving de kerk een nieuw orgel, gebouwd door Carl Schuster (München, Duitsland), met III / 54 P. Dit orgel werd al in 1982 door Orgelbau Sandtner (Dillingen, Duitsland) gedemonteerd, verkleind en opnieuw opgebouwd in Bonbruck, naar bij Landshut, Duitsland.

Het huidige hoofdorgel, gebouwd door Orgelbau Sandtner (Dillingen, Duitsland), dateert uit 1982/83 (toen IV / 64 P); de orgelkast uit 1697 werd er zo getrouw mogelijk aan de originele details voor gereconstrueerd. Het werd voorzien van een volledig mechanisch tractuursysteem. Dit orgel werd in 2010/11 al ingrijpend verbouwd (“Reorganisation”) door Orgelbau Rieger (Schwarzach, Oostenrijk) en uitgebreid tot IV / 75 P. Een nieuwe zwelsectie in Duitse romantische stijl werd toegevoegd aan het vierde manuaal, ondergebracht in een nieuwe kast links van het orgel in de eerste travee. Twee hogedrukregisters en een 32′-pedaalregister (Untersatz) werden eveneens toegevoegd. De speeltafel werd herbouwd en voorzien van diverse speelhulpmiddelen, zoals het Rieger-combinatiesysteem, vier vrij programmeerbare registercrescendo’s, vrije manuaaltoewijzing voor solo-tongregisters, sequentie-, kopieer- en herhaalfuncties, en meer. Sleepladen. Mechanische toets- en registertractuur.

Dispositie:

II. HAUPTWERK (C – a3) 58 TOETSEN: Prestant 16′, Principal I 8′, Principal II 8′, Gamba 8′, Flûte Harmonique 8′, Gedackt 8′, Octave 4′, Blockflöte 4′, Quinte 2 2/3′, Octave 2′, Cornet 5 fach (8′), Mixtur 5 fach, Cimbel 3 fach, Trompete 16′, Trompete 8′.
I. RÜCKPOSITIV (C – a3) 58 TOETSEN: Principal 8′, Rohrgedackt 8′, Quintade 8′, Octave 4′, Rohrflöte 4′, Octave 2′, Waldflöte 2′, Larigot 1 1/3′, Sesquialtera 2 fach (2 2/3′), Scharff 4-5 fach, Dulcian 16′, Cromorne 8′, Tremulant.
III. RÉCIT (C – a3) 58 TOETSEN: Bourdon 16′, Montre 8′, Flûte Harmonique 8′, Bourdon 8′, Gambe 8′, Voix Céleste 8′, Octave 4′, Flûte Traverse 4′, Viola 4′, Nasard 2 2/3′, Quarte de Nasard 2′, Tierce 1 3/5′, Sifflet 1′, Fourniture 5 fach, Basson 16′, Trompette Harmonique 8′, Hautbois 8′, Clairon Harmonique 4′, Tremulant.
IV. SCHWELLWERK (C – a3) 58 TOETSEN: Viola 16′, Doppelflöte 8′, Gemshorn 8′, Salicional 8′, Aeoline 8′, Unda Maris 8′, Lieblich Gedackt 8′, Holzflöte 4′, Dolce 4′, Flöte 2′, Harmonia Aetherea 3-5 fach, Trompete 8′, Klarinette 8′, Vox Humana 8′, Tremulant.
SOLO (C – a3) 58 TOETSEN: Tuba Mirabilis 8′, Tuba Sonora 8′.
PEDAL (C – f1) 30 TOETSEN: Untersatz 32′, Principal 16′, Subbass 16′, Violon 16′, Quinte 10 2/3′, Octave 8′, Violoncell 8′, Bourdon 8′, Octave 4′, Hintersatz 4-5 fach, Bombarde 32′, Posaune 16′, Trompete 8′, Schalmey 4′.
KOPPELINGEN: Hauptwerk – Rückpositiv, Hauptwerk – Récit, Hauptwerk – Schwellwerk, Rückpositiv – Récit, Rückpositiv – Schwellwerk, Récit – Schwellwerk, Pedal – Hauptwerk, Pedal – Rückpositiv, Pedal – Récit, Pedal – Schwellwerk.
SPEELHULPEN: 10×1000 Setzerkombinationen.