Foto’s: Gert-Jan v.d. Bos
Het Nolting-orgel van de Nieuwe Kerk aan de Voorstraat 79 in Katwijk aan Zee (Zuid-Holland) is oorspronkelijk afkomstig uit de Broerekerk van de Paters Dominicanen in Nijmegen. In 1887 werd het vervangen door een orgel van Maarschalkerweerd & Zoon. Deze firma plaatste het oude orgel waarschijnlijk over naar Katwijk. De firma Standaart veranderde het instrument in 1923.
Nog ingrijpender was de verbouwing door de firma Van Leeuwen. Zij hebben het orgel in 1946-1949 omgebouwd naar een electro-pneumatisch instrument en breidden de dispositie uit tot 41 stemmen. Een kwart hiervan bestond uit transmissies. De speeltafel werd naast het orgel geplaatst. Op 17 februari 1949 werd het instrument weer in gebruik genomen met een bespeling door de adviseur, Hennie Schouten.
Na de kerkrestauratie is het orgel in 1964 opnieuw gerestaureerd en gewijzigd door de firma Van der Linden. Feike Asma heeft het tijdens de heringebruikname op 18 december 1964 bespeeld.
In 1979 kreeg Jan L. van den Heuvel Orgelbouw te Dordrecht de opdracht voor de bouw van een nieuw orgel in de bestaande kas van Nolting uit 1822. Van het oude pijpwerk van Nolting was niet veel meer over (circa 8 stemmen). Bij de nieuwbouw plaatste men het rugpositief meer de kerk in. Het instrument is gebouwd volgens de technische en artistieke principes van Aristide Cavaillé-Coll. Het orgel heeft verschillende voor Nederland unieke kenmerken. Met 80 stemmen is het ook het grootste orgel dat ooit door een Nederlandse bouwer voor Nederland is gebouwd. De speeltafel heeft een Frans uiterlijk en de registernamen zijn ook in het Frans weergegeven. Het heeft 5168 pijpen, 80 stemmen, 4 manualen en een vrij pedaal. De vijf werken zijn verdeeld over vier manualen. In het Echo-manuaal zijn enkele registers uit het oude orgel van 1822 opnieuw gebruikt. Omdat de kas te weinig ruimte heeft voor het binnenwerk, zijn delen in de toren geplaatst, waaronder het Récit Expressif met de zwelkast. Het instrument is op 19 mei 1983 officieel weer in gebruik genomen. Organist bij deze gelegenheid was Jaap van Rijn. Op 20 mei gaf Daniel Roth uit Parijs een orgelconcert. In mei 2026 start J.L. van den Heuvel Orgelbouw met een conserverende restauratie van het orgel die in fasen zal worden uitgevoerd.
De dispositie van het Van den Heuvel-orgel: (1983)
GRAND-ORGUE (C – g3) 56 TOETSEN:
Jeux de Fonds: Montre 16′, Bourdon 16′, Montre 8′, Salicional 8′, Flûte Harmonique 8′, Flûte à Cheminée 8′, Prestant 4′, Flûte à Bec 4′, Doublette 2′.
Jeux de Combinaisons: Grosse Quinte 5 1/3′, Grosse Tierce 3 1/5′, Quint 2 2/3′, Septième 2 2/7′, Fourniture 5 rangs, Cymbale 4 rangs, Cornet 5 rangs (discant), Bombarde 16′, Trompette 8′, Clairon 4′, Trémolo.
POSITIF (C – g3) 56 TOETSEN:
Jeux de Fonds: Montre 8′, Bourdon 8′, Quintaton 8′, Prestant 4′, Flûte Douce 4′, Nasard 2 2/3′, Doublette 2′, Quarte de Nasard 2′, Tierce 1 3/5′, Larigot 1 1/3′, Septième 1 1/7′, Piccolo 1′, Plein-Jeu 5 rangs, Sesquialtera 2 rangs (from f°), Cromorne 8′.
Jeux de Combinaisons: Basson 16′, Trompette 8′, Clairon 4′, Trémolo.
RÉCIT EXPRESSIF (C – g3) 56 TOETSEN:
Jeux de Fonds: Quintaton 16′, Cor de Nuit 8′, Flûte Traversière 8′, Viola de Gambe 8′, Voix Céleste 8′, Prestant 4′, Flûte Octaviante 4′, Viola d’Amour 4′, Hautbois 8′, Clarinette 8′, Voix humaine 8′.
Jeux de Combinaisons: Nasard 2 2/3′, Octavin 2′, Carillon 1 à 3 rangs, Plein-Jeu Harmonique 3 à 6 rangs, Basson 16′, Trompette Harmonique 8′, Clairon Harmonique 4′, Trémolo.
ECHO (C – g3) 56 TOETSEN:
Jeux de Fonds: Bourdon 8′, Flûte 4′, Nasard 2 2/3′, Flageolet 2′, Tierce 1 3/5′, Cymbale 2 rangs, Cor Anglais 8′.
CHAMADE (BESPEELBAAR VANAF ECHO-KLAVIER (C – g3) 56 TOETSEN:
Jeux de Combinaisons: Tuba Magna 16′, Tuba Mirabilis 8′, Cor Harmonique 4′ – vanaf gis” 8-voets, Cornette Harmonique 2′ – vanaf gis’ 4-voets, vanaf gis” 8-voets.
PÉDALE (C – f1) 30 TOETSEN:
Jeux de Fonds: Soubasse 32′, Contrebasse 16′, Soubasse 16′, Grosse Quinte 10 2/3′, Flûte 8′, Violoncelle 8′.
Jeux de Combinaisons: Grosse Tierce 6 2/5′, Quinte 5 1/3′, Septième 4 4/7′, Flûte 4′, Contrebombarde 32′, Bombarde 16′, Trompette 8′, Clairon 4′.
KOPPELINGEN: Tirasse Grand-Orgue, Tirasse Positif, Tirasse Récit Expressif, Copula Positif sur Grand-Orgue, Copula Récit sur Grand-Orgue 8′, Copula Récit sur Grand-Orgue 16′, Copula Echo-Chamade sur Grand-Orgue, Copula Echo-Chamade sur Récit Expressif.
SPEELHULPEN: Combinaisons Pédale, Combinaisons Grand-Orgue, Combinaisons Récit Expressif, Appel les 32′, Appel Anches Positif, Appel et Renvoi Chamade, Appel et Renvoi Trémolo Positif, Appel et Renvoi Trémolo Grand-Orgue, Appel et Renvoi Trémolo Récit Expressif, Expression Récit Expressif.
| Vulstem | Samenstelling |
| Fourniture 5 rangs (Grand-Orgue) | C: 2′ – 1 1/3′ – 1′ – 2/3′ – 1/2′. fìs°: 4′ – 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′ – 1′. fis’: 8′ – 4′ – 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′. fis”: 8′ – 5 1/3′ – 4′ – 2 2/3′ – 2′. |
| Cymbale 4 rangs (Grand-Orgue) | C: 2/3′ – 1/2′ – 1/3′ – 1/4′. c°: 1′ – 2/3′ – 1/2′ – 1/3′. fìs°: 1 1/3′ – 1′ – 2/3′ – 1/2′. c’: 2′ – 1 1/3′ – 1′ – 2/3′. fis’: 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′ – 1′. c”: 4′ – 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′. |
| Cornet 5 rangs (Grand-Orgue) | c’: 8′ – 4′ – 2 2/3′ – 2′ – 1 3/5′. |
| Plein-Jeu 5 rangs (Positif) | C: 1′ – 2/3′ – 1/2′ – 1/3′ – 1/4′. c°: 1 1/3′ – 1′ – 2/3′ – 1/2′ – 1/3′. c’: 2′ – 1 1/3′ – 1′ – 1′ – 2/3′. c”: 4′ – 2 2/3′ – 2′ – 2′ – 1 1/3′. |
| Sesquialtera 2 rangs (Positif) | f°: 2 2/3′ – 1 3/5′. |
| Plein-Jeu Harmonique 3 à 6 rangs (Récit) | C: 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′. c°: 4′ – 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′. c’: 5 1/3′ – 4′ – 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′. c”: 8′ – 5 1/3′ – 4′ – 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′. |
| Carillon 1 à 3 rangs (Récit) | C: 1′. f°: 4′ – 1 3/5′ – 1′. |
| Cymbale 2 rangs (Echo) | C: 1/3′ – 1/4′. c°: 1/2′ – 1/3′. c’: 2/3′ – 1/2′. c”: 1′ – 2/3′. fis”: 1 1/3′ – 1′. |