Foto’s: Collectie Wim van der Kooij (Situatie in Rotterdam)
Ik zoek nog foto’s van de huidige situatie in Bodegraven
Het laatste mechanische sleeplade-orgel dat Willem Hendrik Kam gebouwd heeft was een éénklaviers instrument met tien stemmen en aangehangen pedaal voor de Gereformeerde kerk aan de Raampoortlaan te Rotterdam (Zuid-Holland). Hoogstwaarschijnlijk is het orgel voltooid door zijn meesterknechten Van den Haspel, Schölgens en Van der Weijde. Het was in 1863 gereed. Op 17 oktober 1863 is het instrument in gebruik genomen. Het orgel had één manuaal met tien stemmen en een aangehangen pedaal. In 1901 namen de Gereformeerden de Nieuwe Noorderkerk aan de Snellemanstraat in gebruikt, terwijl het oude gebouw werd afgebroken. Op 3 mei 1901 werd deze kerk in gebruik genomen. A. van den Haspel heeft het orgel overgeplaatst en tevens uitgebreid met een bovenwerk met vijf stemmen. Op donderdag 5 september 1901 werd het orgel in gebruik genomen met een bespeling door dhr. F. Tollig. In 1921 breidde de firma Dekker uit Goes het orgel uit met een zelfstandig pneumatisch pedaal met drie stemmen. Verder vervingen zij de Trompet van het Hoofdwerk door een Hoorn.
In 1934 voerde Gerrit van Leeuwen een restauratie uit, onder advies van mr. A. Bouman. Het bovenwerk werd voorzien van een zwelkast, de Hoorn werd weer door een Trompet vervangen, en op het Bovenwerk werd de Gamba vervangen door een Dulciaan 8′ van J.F. Witte, afkomstig uit de Oosterkerk. De Woudfluit werd in de discant omgebouwd tot een Larigot 1 1/3′. Ook maakte Van Leeuwen een transmissie naar het pedaal voor de Bourdon 16′, die als Zachtgedekt 16′ werd aangeduid. Het orgel bleef nu onveranderd staan in de Nieuwe Noorderkerk totdat dit gebouw in 1966 werd gesloten. Op 17 april 1966 hield men voor het laatste een kerkdienst in het gebouw. Het is nog tot 1968 blijven staan, waarna het werd afgebroken.
De firma Slooff heeft het orgel gedemonteerd. In Bodegraven was zojuist de Salvatorkerk gereed gekomen. Het orgel werd hier geplaatst, zonder het originele front. Slooff maakte een nieuw front met zinken frontpijpen, en de oude kas werd gesloopt. De Bourdon 16′ van het hoofdwerk werd door Slooff door een Salicionaal 8′ vervangen. Het orgel functioneerde prima, maar ging snel achteruit. In 1986 werd een rapport opgesteld, waarin werd afgewogen of er een restauratie zou moeten komen of nieuwbouw. Uiteindelijk werd Hans van Nieuwkoop als adviseur aangesteld, en stelde men een restauratieplan op. Uitgangspunt werd de dispositie van 1901, aangevuld met een nieuw te maken vrij pedaal. Verschueren heeft de opdracht voor de werkzaamheden gekregen. Het grootste deel van het binnenwerk, inclusief windladen, was nog van Kam en Van der Haspel. In het voorjaar van 1993 werd het orgel gedemonteerd. De kas van Slooff werd vernietigd, en Verschueren maakte een nieuwe kas naar het voorbeeld van het Kam-orgel in Nieuw Lekkerland. Een gedeelte van het pijpwerk werd nieuw gemaakt, de Prestant 4′ van het bovenwerk (die door Slooff was gemaakt van de Salicionaal 8′) werd weer teruggeschoven naar een Salicionaal. De Fagot 16′ van het pedaal was afkomstig van het Witte-orgel uit de Noorderkerk te Rotterdam. Het geheel gerestaureerde instrument werd weer in gebruik genomen op 25 november 1995.
In 2009 is het Witte-orgel uit de Noorderkerk opgebouwd in Asperen. De Fagot 16′ werd in Asperen geplaatst, en het orgel in Bodegraven kreeg een nieuwe Fagot 16′.
De Salvatorkerk is eind 2014 verkocht aan pinkstergemeente Morgenstond. Op 15 februari 2015 nam deze gemeente het kerkgebouw officieel in gebruik. Het orgel wordt vrijwel niet meer gebruikt.
Dispositie:
HOOFDWERK (C – f3) 54 TOETSEN: Bourdon 16′ (from c°) – 1995, Prestant 8′, Holpijp 8′, Octaaf 4′, Fluit 4′, Quint 3′, Octaaf 2′, Mixtuur IV-V sterk, Cornet V sterk (discant), Trompet 8′ (B/D) – 1933.
BOVENWERK (C – f3) 54 TOETSEN: Bourdon 8′, Salicionaal 8′ (from c°), Prestant 4′ – 1995, Flute Douce 4′, Woudfluit 2′.
PEDAAL (C – f1) 30 TOETSEN: Subbas 16′, Prestant 8′, Fagot 16′ – 2009.
KOPPELINGEN: Manuaalkoppel, Pedaal – Hoofdwerk.
SPEELHULPEN: Tremulant.