Bergen-op-Zoom, St. Gertrudiskerk, Hoofdorgel

Foto’s: Sjaak van Loo, Jan van der Male, Willemijn Hissink & Tjalling Roosjen © 2006/2008/2011

  • In de Mariakerk van Bergen op Zoom was een orgel aanwezig, dat in 1785 was gekocht van de parochiekerk in het Vlaamse Deurne. Het werd in 1828 overgeplaatst naar de nieuwe parochiekerk. De Bergense bouwer Rogier stelde in 1860 voor het instrument te restaureren en uit te breiden. Het kerkbestuur koos echter voor nieuwbouw, en gaf de opdracht aan Hermann Dreymann uit Mainz. Dreymann is tijdens de werkzaamheden overleden, waarna de opdracht werd gegeven aan de firma Ibach. Deze firma bouwde een drieklaviers orgel met vrij pedaal. Volgens de opgave van Van ’t Kruijs had het bij de bouw 41 stemmen. Het orgel is op 27 januari 1864 gekeurd door Friedrich Lux uit Mainz. Op dezelfde dag vond ook het de ingebruikname plaats met een concert door Friedrich Lux en Alphone Mailly. De kas is ontworpen door A.J. Cels, en werd door H. Peeters Divoort uit Turnhout gemaakt.
  • In 1915 is het orgel gereviseerd, het derde klavier is verwijderd, en de mechaniek omgebouwd naar pneumatiek. Bij een restauratie in 1970 is de klank in een barokke trant geherintoneerd. In 1987 is het orgel overgeplaatst naar de Grote- of Sint Gertrudiskerk, die na een lange restauratie in gebruik werd genomen als Rooms-Katholieke kerk. De oude Maagd Mariakerk is hierna verbouwd tot theater.
  • Het orgel van Ibach is in 2009-2011 gerestaureerd door de firma Verschueren, waarbij het in de oorspronkelijke staat is teruggebracht. Als adviseurs werden Jan Jongepier en Roger van Dijk aangesteld. Het orgel is op 17 maart 2011 weer voor het eerst bespeeld tijdens een concert door Janno den Engelsman, waarna het op 20 maart werd ingezegend. Een officiële ingebruikneming stond gepland voor 3 september 2011. Deze heeft inmiddels plaatsgevonden.

Vorige dispositie tot 2011:

Hoofdwerk:
Prestant 16
Prestant 8
Holpijp 8
Quintadeen 8
Octaaf 4
Fluit 4
Octaaf 2
Mixtuur 5 st.
Cymbel 2 st.
Sesquialter 2 st.
Kromhoorn 16
Trompet 8
Bovenwerk:
Prestant 8
Roerfluit 8
Octaaf 4
Gedekte fluit 4
Woudfluit 2
Quint 1 1/3
Scherp 3 st.
Schalmei 8
Pedaal:
Prestant 16
Subbas 16
Octaaf 8
Gedekt 8
Bazuin 16

Huidige dispositie:

Manual I:
Principal 16′
Quintatön 16′
Principal 8′
Gemshorn 8′
Gross Gedackt 8′
Viola di Gamba 8′
Octav 4′
Hohlflaut 4′
Quint 3′, Octav 2′
Cornet 4 fach (4′) (discant)
Scharff 5 fach (2′)
Fagott 16′
Trompete 8′

Manual II:
Bordun 16′
Principal 8′
Bassethorn 8′
Rohrflaut 8′
Octav 4′
Flaut Dolce 4′
Flautino 2′
Mixtur 3 fach (1′)
Fagot-Oboë 8′

Manual III (Schwellwerk):
Salicional 8′
Flaut-Angelica 8′
Dolce 8′
Quintatön 8′
Flaut Travers 4′
Viola 4′
Flageolet 2′
Euphone 8′

Pedal:
Principal 16′
Subbass 16′
Violonbass 16′
Octavbas 8′
Jubal 8′
Gedacktbass 8′
Quintbass 5 1/3′
Octavbass 4′
Posaunebass 16′
Trompetebass 8′
Claironbass 4′

Koppelingen:
Manual I – Manual II
Manual I – Manual III
Pedal – Manual I

Speelhulpen:
Pedal Forte
Ventil
Afsluiter Manual I
Afsluiter Manual II
Afsluiter Manual III
Afsluiter Pedal
Balgschel