Etten-Leur, Van Goghkerkje

Foto’s: Willemijn Hissink © 2015

In 1699 bracht Jacobus Zeemans een mechanisch sleepladen-orgel uit de kerk van Roosendaal over naar de kerk in Etten. Dit orgel had hij zelf gemaakt in 1685. Hij maakte een nieuwe kas met een loos rugwerk. De kas werd bruin geschilderd. Het orgel had 8 registers aan de baskant, en 10 aan de discant, en een pedaal. In 1710 werden al door Zeemans reparaties uitgevoerd. Het instrument verviel hierna snel. Restauratieplannen uit 1762 en 1764 werden niet uitgevoerd. In 1774 bouwde J. Baars uit Vreeswijk een nieuw binnenwerk. In 1791 was het echter al weer in slecht staat: Van Hirtum spreekt van een bouwvallig orgel. Door de Franse soldaten wordt het orgel in 1793 definitief ontluisterd. Tot 1814 bleven de restanten ongemoeid. J.C. Schmidt kreeg de opdracht het binnenwerk opnieuw te maken. Hij bouwde acht registers. Van Leeuwen maakte in 1933 een pneumatische lade, maar hij gebruikte wel veel van het oude pijpwerk. Op 17 juni 1933 werd het vernieuwde orgel in gebruik genomen.

Van de registers van Zeemans resteert nog de cornet en delen van de fluit, bij elkaar zo’n honderd pijpen. De kerk is sinds 1977 buiten gebruik als kerk, en in dienst bij de Gemeente Etten-Leur als raadszaal. Klaas Bolt ontwierp in 1977 een restauratieplan, waarbij werd teruggegrepen op de situatie van 1774. Het plan werd goedgekeurd en uitgevoerd, hoewel inmiddels duidelijk was geworden dat 1814 een logischer uitgangspunt zou zijn. Op 15 september 1994 werd het orgel officieel weer in gebruik genomen met een bespeling door de adviseur: Hans van Nieuwkoop. Orgelmaker Henk van Eeken voerde het werk uit. De fraaie kas uit 1699 werd van zijn witte verflaag ontdaan en voorzien van nieuw bladgoud. Ontbrekend pijpwerk is bijgemaakt aan de hand van ander werk van Zeemans. Helaas is de akoestiek van de ruimte door de inrichting als raadzaal wel achteruitgegaan. 

Manuaal: C – c3
Bourdon 16′
Praestant 8′ (discant)
Praestant 4′
Holpyp 8′ (gedeeld)
Fluyt 4′ (gedeeld)
Nasard 3′ (gedeeld)
Octaef 2′
Cornet IV sterk (discant)
Mixtuur III sterk
Vox Humana 8′ (gedeeld)
Tremulant

Pedaal: C – d’
Aangehangen