Sloten (Friesland), Hervormde Kerk (Johannes de Doperkerk)

Info: Arian van der Mark; foto’s: © Wim Verburg

Het huidige orgel in deze kerk is in 1786 gebouwd door orgelmaker A. van Gruisen. Hij gebruikte hierbij het pijpwerk van het vorige orgel (Jan Harmens 1704) en pijpwerk van het orgel te Warga (Jan Harmens 1692) en voegde zelf enkele stemmen toe. De orgels van Harmens hadden beide een zgn. kort octaaf, en misten de pijpen op Cis, Dis, Fis en Gis. Deze zijn door van Gruisen bijgemaakt. Verder maakte hij gebruik van de oude 4-voets kas die voorheen als hoofdwerk had gediend in Sloten, deze werd nu de kas voor het rugpositief.

In 1893 werd het orgel gerepareerd door de Fa. Bakker en Timmenga. Zij vervingen de oude balgen dor een nieuwe magazijnbalg met handpompinstallatie.In 1934 werd het orgel opnieuw gerestaureerd. Nu door de fa. van Leeuwen uit Leiderdorp. Dit betekende een ernstige aantasting van het originele concept. Zo verdwenen o.a. de originele van Gruisen tongwerken. Ook de octaaf 2 van het hoofdwerk moest het veld ruimen ten gunste van een fluit 4’. Op het rugpositief verdween de mixtuur en op die plaats werd een gamba 8’ geplaatst. Ook werden de klavieren, het pedaal, de registerknoppen en –plaatjes vervangen.

In 1975/76 werd het orgel gerestaureerd en teruggebracht in haar originele staat door Jürgen Ahrend uit Leer-Loga (ostfriesland Dld) alle wijzigingen uit 1934 werden ongedaan gemaakt, en de verdwenen registers werden in bijpassende facturen nieuw bijgemaakt. De tongwerken zijn een kopie van die uit het van Gruisen orgel te Marssum.

 
De dispositie van het orgel:
Hoofdwerk: (C-c3)
Praestant 8             frontpijpen v.G.1786; binnenpijpen Harmens 1692
Holpijp 8                Harmens 1692
B
ourdon 16 D        van Gruisen 1786
Octaaf 4                 Harmens 1692
Quintprestant 3       Harmens 1692
Octaaf 2                 Ahrend 1975 

Blokfluit 2               Harmens 1704 (zeer wijde mensuur)  
Mixtuur 3-4 sterk B/D groot deel Harmens 1692. rest Van Gruisen   
Sexquialter 2 sterk  Harmens 1692, Van Gruisen 1786
Trompet 8 B/D       Ahrend 1975 (kopie Marssum)
Tremulant
Rugwerk: (C-c3)
Fluit does 8     Harmens 1704 (enge mensuur)
Prestant 4        van Gruisen 1786
Quintfluit 3       Harmens 1704 (C-e1 gedekt, f1-c3 cylindrisch, open)
Octaaf 2          Harmens 1704
Mixtuur 2-3 sterk  Ahrend 1975
Dulciaan 8        Ahrend 1975 (kopie Marssum)

pedaal (C-d1) aangehangen

Info: Arian van der Mark; foto’s: © Wim Verburg

 
Schuifkoppel
Tremuland
Afsluiter
Temperatuur Werckmeister III
Toonhoogte a’ = 465hz
Winddruk 70 mm Wk
Vulstem Samenstelling
Mixtuur III-IV sterk (Hoofdwerk) C: 1 1/3′ – 1′ – 2/3′. c’: 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′ – 1′. c”: 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′ – 1 1/3′.
Sexquialter II sterk (Hoofdwerk) C: 2/3′ – 2/5′. c°: 1 1/3′ – 4/5′. c’: 2 2/3′ – 1 3/5′.
Mixtuur II-III sterk (Rugwerk) C: 1′ – 2/3′. c°: 1 1/3′ – 1′. c’: 2′ – 1 1/3′ – 1′. c”: 2 2/3′ – 2′ – 1 1/3′.