Foto’s: Wim van der Kooij © 2025
De firma Klais Orgelbau bouwde in 2016 een nieuw concertorgel voor de grote zaal van de Hochschule für Musik in Würzburg (Bayern) Duitsland. Bij het ontwerp ging men uit van het orgel van Johann Friedrich Wender uit 1703, dat gebouwd werd voor de kerk in Arnstadt op advies van Johann Sebastian Bach. De dispositie is vervolgens vergroot met verschillende registers uit andere perioden van de orgelmuziek. Er zijn vier manualen en pedaal, maar het pijpwerk van de beide divisies van het vierde klavier (Solowerk en Fernwerk) was nog niet geplaatst. Ook enkele pedaalregisters waren nog gereserveerd. Opvallend is dat Klais heeft gekozen voor verschillende unitregisters en veel transmissies. Adviseur bij de bouw was Christoph Bossert.
Het orgel werd gebouwd in twee fasen, met het vierde klavier en een deel van het pedaal gepland maar niet gerealiseerd in 2016. Het oorspronkelijke plan werd veranderd en het hele orgel werd in 2024 volledig herbouwd en is in feite een groot unitorgel geworden met transmissies, extensies en synthetische registers. De synthetische registers combineren verschillende basisregisters om een nieuw geluid te produceren.
Het nieuwe instrument verving een Steinmeyer-orgel (opus 2129) met drie manualen en 39 registers, dat in 1966 was gebouwd.
Het orgel heeft 218 stemmen, 4 manualen en een vrij pedaal. De toonhoogte is a’ = 443 Hz. Het orgel heeft een gemodificeerde Bach-Kellner-stemming. De winddruk is 75-120 mm. Het pedaalklavier is concaaf.
Dispositie:
HAUPTWERK (C – c4) 61 TOETSEN: Groß Untersatz 32′, Groß Principal 16′, Quintatön 16′, Salicional 16′, Principal A 8′, Violon 8′, Gemshorn 8′, Viola di Gamba 8′, Quintatön 8′, Rohrflöte 8′, Gedackt 8′, Flauten 8′, Cythara 8′, Flaut Travers 8′, Schwebungs Zustand 6 2/5′, Quinta 6′, Octav 4′, Gemshorn 4′, Rohrflöte 4′, Flaut Travers 4′, Zartflöte 4′, Quint 2 2/3′, Octavilet 2 fach (2′), Sesquialtera 2 fach (2 2/3′), Mixtur 4 fach (2′), Cymbel 2 fach (1/2′), Clarinette 16′, Fagott 16′, Bassethorn 16′, Trompete 8′, Clarinette 8′, Bassethorn 8′, Schalmey 4′, Tremulant.
CORNETTWERK (C – c4) 61 TOETSEN: Bordun 32′, Salicet 32′, Principal 16′, Violon 16′, Bordun Flauten 16′, Harmonika 16′, Quint 10 2/3′, Principal Primo 8′, Principal Secondo 8′, Stentor Gambe 8′, Violon 8′, Doppel Gedackt 8′, Quintatön 8′, Salicional 8′, Terz 6 2/5′, Quint 5 1/3′, Septime 4 4/7′, Principal 4′, Repetierende Principal 4′, Klein Gedackt 4′, Dolcissimo 4′, Terz 3 1/5′, Quint 2 2/3′, Repetierende Quint 2 2/3′, Septime 2 2/7′, Principal 2′, Terz 1 3/5′ (B/D), Quint 1 1/3′, Septime 1 1/7′, Principal 1′, Grand Cornet 3 fach (32′), Grand Cornet 5 fach (16′), Cornett Mixtur 2-4 fach, Fourniture Major 3 fach (2 2/3′), Fourniture Minor 3 fach (1′), Trompete 16′, Trompete 8′, Clarinette 8′, Clairon 4′, Cornettino 2′, Tremulant, Phys Harmonika 16′, Phys Harmonika 8′, Phys Harmonika 4′.
ECHOWERK (C – c4) 61 TOETSEN: Groß Gedackt 16′, Harmonika 16′, Violon 8′, Labial-Clarinette 8′, Gemshorn 8′, Salicional 8′, Rohrflöte 8′, Gedackt 8′, Concert Flöte 8′, Hohlflöte 8′, Dolce 8′, Holz Harmonika 8′, Vox Coelestis 8′, Quinta 6′, Fugara 4′, Principal 4′, Nachthorn 4′, Spitzflöte 4′, Flaut Travers 4′, Zartflöte 4′, Vox Coelestis 4′, Quinta 3′, Principal 2′, Flautino 2′, Terz 1 3/5′, Harmonia Aeteria 2 2/3′, Quint 1 1/3′, Principal 1′, Repetierende Tertia 4/5′, Rausch Quint 2 fach (2′), Sesquialtera 2 fach (2 2/3′), Mixtur 3 fach, Vox Humana 8′, Phys Harmonika 16′, Phys Harmonika 8′, Phys Harmonika 4′, Tremulant.
RÉCIT (C – c4) 61 TOETSEN: Violon 16′, Salicional 16′, Stentor Gambe 8′, Jubalflöte 8′, Violon 8′, Bourdon 8′, Stentor Gambe 4′, Jubalflöte 4′, Bourdon 4′, Repetierende Quint 1 1/3′, Repetierende Terz 4/5′, Repetierende Septime 4/7′, Tritonus 3 fach, Cornett Mixtur 2–4 fach, Bombarde 16′, Clarinette 16′, Bassethorn 16′, Trompette 8′, Clarinette 8′, Bassethorn 8′, Clarinette 4′, Skinner Clarinette 8′, Tremulant, Harmonika 16′, Salicional 8′, Flaut Travers 8′, Aeoline 8′, Vox Coelestis 8′, Zartflöte 4′, Aeoline 4′, Vox Coelestis 4′, Aeoline 2 2/3′, Aeoline 2′, Aeoline 1 3/5′, Aeoline 1 1/3′, Aeoline 1 1/7′, Aeoline 1′, Aeoline 8/9′, Aeoline 8/15′, Repetierende None 8/9′, Echo 4 fach, Septim-Zimbel 2 fach, Perfecta 3 fach, Imperfecta 3 fach, Comes zu Perfecta 3 fach, Echo-Theorbe 32′, Harmonika Regal 16′, Aeolinen Regal 8′, Hautbois 8′, Schalmey 8′, Phys Harmonika 16′, Phys Harmonika 8′, Phys Harmonika 4′.
PEDAL (C – g1) 32 TOETSEN: Untersatz 32′, Flûte 16′, Violon Bass 16′, Sub Bass A 16′, Salicet Bass 16′, Quintatön Bass 16′, Gedackt Bass 16′, Harmonika Bass 16′, Quint Bass 10 2/3′, Flûte 8′, Gamben Bass 8′, Violon Bass 8′, Diapason 8′, Principal Bass 8′, Gedackt Bass 8′, Salicet 8′, Aeoline 8′, Terz Bass 6 2/5′, Quint Bass 5 1/3′, Septime 4 4/7′, Octav 4′, Travers Flöte 4′, Stentor Gambe 4′, Aeoline 4′, Aeoline 2 2/3′, Aeoline 2′, Aeoline 1 3/5′, Aeoline 1 1/3′, Aeoline 1 1/7′, Aeoline 1′, Aeoline 8/9′, Aeoline 8/15′, Theorbe 9 fach (32′), Tritonus 7 fach (3 1/5′), Sesquialtera 2 fach (2 2/3′), Fourniture Major 3 fach (2 2/3′), Fourniture Minor 3 fach (1′), Posaune 32′, Posaune Combination 32′, Harmonika Regal 16′, Aeolinen Regal 16′, Posaune 16′, Clarinette 16′, Bassethorn 16′, Phys Harmonika 16′, Skinner Clarinette 8′, Trompette 8′, Clarinette 8′, Trompete 8′, Bassethorn 8′, Phys Harmonika 8′, Clarinette 4′, Phys Harmonika 4′, Cornett 2′.