Kimswerd, Laurentiuskerk

Foto’s na de restauratie en kerkgebouw: Otto Roelofsen © 2019

Foto’s voor de restauratie: Wim Verburg & Marcel Pelt

Het orgel in de Laurentiuskerk te Kimswerd. In onze zo prachtig gerestaureerde monumentale Laurentiuskerk bevindt zich een eveneens monumentaal orgel. Het is een instrument dat al meer dan 150 jaar oud is en het werd gebouwd in 1858 door een zeer bekwame orgelmaker, Willem Hardorff uit Leeuwarden. Hardorff , die al op zeer jonge leeftijd wees geworden was, bouwde in Friesland ongeveer 25 nieuwe orgels. Het orgel van Kimswerd is een van zijn grotere en beste instrumenten. Als je de kerk van Kimswerd binnen loopt, wordt het oog vooral getrokken door het mooie lichte koor met de prachtige nieuwe ramen, de preekstoel en de herenbank. Indien je je omdraait dan zie je het indrukwekkende front van het , zeker voor een dorps- kerk, grote orgel. Plechtig zwart, maar toch niet somber door de zilverachtige pijpen met gouden accenten, zowel aan de pijpen zelf als aan het ”lofwerk” aan de zijkanten en onder het instrument. Op het orgel staan drie beelden die staan voor Geloof, Hoop en Liefde. Als er beelden op een orgel staan (wat vaak het geval is) staat het beeld dat het Geloof uitbeeldt vrijwel altijd in het midden, als zijnde het belangrijkst. Maar in Kimswerd staat de Liefde in het midden, gesymboliseerd door een moeder met een kind op de arm en een kind aan de hand. Komt het vrij vaak voor dat er beelden op het orgel staan, twee bazuin-blazende engelen die ongeveer in het midden van het orgel zichtbaar zijn, dat zie je zelden. Het meest in het oog vallen zijn natuurlijk de (acht) velden met pijpen. Belangrijk natuurlijk voor een orgel : daar komt het geluid uit! Als je deze pijpen gaat tellen kom je op een totaal van 84 stuks. Deze zichtbare pijpen worden Prestanten genoemd. Prestare betekent: vooraan staan. (denk maar aan woorden als presteren, prestatie). Deze Prestanten zijn dan ook heel belangrijk: ze maken een geluid dat heel karakteristiek is voor de orgelklank. Maar er zitten veel meer pijpen in het orgel!De orgelkas is ruim 1.40 meter diep en achter die Prestanten of frontpijpen bevinden zich nog eens ongeveer 900 andere orgelpijpen, zodat ons orgel in totaal ongeveer 1000 pijpen bevat, sommige enkele meters lang, andere slechts centimeters groot. Verder zijn er twee klavieren waar je op kunt spelen en nog een voetklavier ook wel pedaal genoemd. Met het bovenste klavier bespeel je de pijpen die apart staan opgesteld boven in het orgel. Zij hebben vooral een zachter geluid dan de pijpen die je met het onderste klavier kunt bespelen. In het totaal zijn er in dit orgel 19 zogenaamde registers, verschillende pijpenrijen met vaak totaal verschillende geluiden. Zo zijn er naast de Prestanten ook veel Fluiten, maar ook een Trompetregister. En bovenin het orgel naast de Dulciaan (die uit een ander orgel van Hardorff komt) zelfs een (nieuw gemaakte ) Vox Humana , een register dat de menselijke stem nabootst! Zo zie je maar dat het orgel van Kimswerd vele mogelijkheden heeft, het is echt een formidabel instrument dat na de uitgebreide restauratie in 2013 er wel weer minstens een halve eeuw tegen kan. Het is  gerestaureerd door de firma Bakker & Timmenga uit Leeuwarden.

Otto Roelofsen.

Dispositie vanaf 2013:

Hoofdwerk: C – f3 Prestant 16′ (discant), Bourdon 16′, Prestant 8′, Baarpijp 8′, Holpijp 8′, Octaaf 4′, Roerfluit 4′, Quint 3′, Octaaf 2′, Mixtuur III-IV sterk, Trompet 8′ (B/D).
Bovenwerk: C – f3 Salicet 8′, Flute Douce 8′, Viola di Gamba 8′ (discant), Prestant 4′, Flute d’Amour 4′, Speelfluit 2′, Dulciaan 8′ – Hardorff 1860/2013, Vox Humana 8′ – 2013.
Pedaal: C – c1 Aangehangen.
Couplers: Manuaalkoppel, Pedaal – Hoofdwerk.

De dispositie tot 2013:

Hoofdwerk: (C-f3)
Prestant 16
Bourdon 16
Prestant 8
Baarpijp 8
Holpijp 8
Octaaf 4
Roerfluit 4
Quint 3
Octaaf 2
Mixtuur 3-4 st.
Trompet 8 B/D

Bovenwerk: (C-f3)
Salicet 8
Flute Dolce 8
Viola di Gamba 8 (D)
Prestant 4
Fluit d’Amour 4
Speelfluit 2
Terts 1 3/5
Quint 1 1/3
Tremulant

Pedaal: (C-f1),
aangehangen.

Koppelingen:
Manuaalkoppel
Pedaal – Hoofdwerk