Poortugaal, Dorpskerk

Foto’s collectie van Aarnoud de Groen

  • Het orgel van de Hervormde Kerk te Poortugaal (Zuid-Holland) werd oorspronkelijk gebouwd voor de Oude Bethlehemkerk aan de Breedstraat in Den Haag. Dit kerkgebouw was in 1857/1858 gebouwd als Armenkerk voor de Hervormde Gemeente. Willem Hendrik Kam bouwde een nieuw orgel voor 8200 gulden voor de kerk. Het werd tegelijk met de kerk op 26 december 1858 in gebruik genomen. Volgens de Boekzaal was dit echter op 12 februari 1860.
  • De kerk werd per 24 juni 1928 gesloten, waarna het orgel in 1931 werd overgeplaatst naar de nieuwe Bethlehemkerk aan de Laan van Meerdervoort. Gerrit van Leeuwen voerde in deze kerk werkzaamheden uit aan het orgel. Hij maakte een pneumatische lade voor het pedaal met een Contrabas 16′ en een Bazuin 16′, vernieuwde de Viola da Gamba en verving de Eoline 8′ door een Basson-Hobo 8′. Verder plaatste hij een nieuw pedaalklavier, een pneumatische tremulant en een zwelkast om het Bovenwerk. In de nieuwe Bethlehemkerk heeft het orgel dienst gedaan tot 1974, waarna het naar de hervormde kerk van Poortugaal is verhuisd.
  • Het gebouw van de Oude Bethlehemkerk werd van 1928 tot 1933 door een papiergroothandel gebruikt, en is sinds 27 juni 1934 in gebruik bij de Gereformeerde Gemeente. In 1982 werd een deel van het gebouw gesloopt, en de rest is snel daarna gevolgd. De Gereformeerde Gemeente heeft elders een nieuwe kerk gebouwd.
  • De firma Fama & Raadgever kreeg de opdracht het orgel te restaureren en in Poortugaal te plaatsen. Adviseurs waren Maarten Vente en Onno Wiersma. Alle latere wijzigingen zijn ongedaan gemaakt. Een nieuwe Viola di Gamba en Vox Humana werden naar voorbeeld van het Kam-orgel in Ouderkerk aan de IJssel gemaakt. Ook vervaardigde men een nieuw pedaalklavier in de stijl van Kam. Het instrument werd op 16 december 1977 in Poortugaal in gebruik genomen. Het orgelspel werd verzorgd door Arie J. Keijzer. Het orgel verkeert nu weer in de originele staat. In de Hervormde Kerk te Poortugaal was sinds 1916 een orgel aanwezig van A. Standaart. Dit instrument is in 1974 afgebroken.

Dispositie:

Hoofdwerk:
Bourdon 16′
Prestant 8′
Roerfluit 8′
Salicionaal 8′
Octaaf 4′
Fluit 4′
Quint 2 2/3′
Octaaf 2′
Mixtuur III-IV sterk
Cornet V sterk (discant)
Fagot 16′
Trompet 8′

Bovenwerk:
Baardpijp 8′
Holpijp 8′
Viola di Gamba 8′ – 1977
Roerfluit 4′
Salicionaal 4′
Woudfluit 2′
Vox Humana 8′ – 1977
Tremulant

Pedaal:
Subbas 16′
Octaafbas 8′
Gedekt 8′
Octaaf 4′
Trompet 8′

Koppelingen:
Hoofdwerk – Bovenwerk
Pedaal – Hoofdwerk
Pedaal – Bovenwerk